Mismatch op de arbeidsmarkt beperkt

Melba / 30.03.2015

De mismatch tussen arbeidsvraag en -aanbod is tijdens de Grote Recessie 2008-2014 niet gestegen. Van de huidige werkloosheid kan maximaal 13% worden toegeschreven aan een mismatch tussen sectoren, wat niet afwijkt van de situatie van voor de crisis. Extra inzet op het bevorderen van intersectorale mobiliteit zal dan ook een beperkt effect hebben op het verlagen van de werkloosheid. Het beleid kan beter worden gericht op oplossing van de overige minimaal 87% van de totale werkloosheid. Dit concluderen onderzoekers van het CPB.

Nederlandse werkloosheid is tijdens de Grote Recessie opgelopen van 3,1 procent in 2008 naar meer dan 7 procent aan het begin van 2014. Een belangrijke vraag is of de relatief hoge werkloosheid voornamelijk het gevolg is van conjuncturele factoren (bijvoorbeeld vraaguitval) of ook samenhangt met structurele problemen op de Nederlandse arbeidsmarkt.

zorgt mismatch voor grotere werkloosheid?

Eén van die mogelijke problemen is de zogenaamde mistmatch. Mismatch houdt in dat arbeidsvraag en arbeidsaanbod onvoldoende op elkaar aansluiten, wat zich uit in een krappe arbeidsmarkt in specifieke sectoren of beroepsgroepen, zoals ICT en techniek, in combinatie met een ruime arbeidsmarkt in andere sectoren of beroepen, zoals in de bouw. Er zijn steeds meer geluiden dat de hoge werkloosheid wordt veroorzaakt door mismatch (UWV, Randstad, Vermeend en Van der Ploeg, 2014).

Het is om twee redenen belangrijk om de omvang van mismatch op de Nederlandse arbeidsmarkt te onderzoeken. Ten eerste kan mismatch verstrekkende gevolgen hebben. Als mensen niet beschikken over de gevraagde competenties ligt het gevaar van langdurige werkloosheid op de loer, zelfs in tijden van economisch herstel. Mismatch kan bijgevolg leiden tot een stijging van de structurele werkloosheid en lange perioden van baanloze groei.
Ten tweede is het relevant dat beleidsmakers de omvang van de mismatch weten, om zo het juiste beleid te kunnen voeren om de werkloosheid te bestrijden.

sector mismatch is gedaald sinds de crisis

“Onze schattingen tonen aan dat minder dan een zevende van het oplopen van de werkloosheid tijdens de Grote Recessie kan worden toegeschreven aan sector mismatch”, concluderen de onderzoekers. Dit betekent dat een eventueel optimale verdeling van de werklozen over sectoren, de werkloosheid kan verlagen met ten hoogste 13% (uiterste bovengrens).
Bovendien blijkt uit de analyse dat de hoogte van de sector mismatch is gedaald sinds de crisis en ook laag is vanuit een internationaal en historisch perspectief. Tenslotte lijkt het er ook op dat er geen toename van dit soort mismatch tijdens de Grote Recessie is geweest.

bevorderen van mobiliteit op de arbeidsmarkt en scholing

Het huidige arbeidsmarktbeleid om de hoge werkloosheid te bestrijden richt zich voornamelijk op het bevorderen van mobiliteit op de arbeidsmarkt en scholing (Ministerie SZW, 2013). Dit beleid berust op de veronderstelling dat er direct banen beschikbaar in sommige delen van de Nederlandse economie, terwijl andere sectoren omgaan met hoge aantallen van de werkloosheid. Via dit beleid worden werknemers die werkloos zijn of dreigen hun baan kwijt te raken, begeleid naar bedrijven of sectoren waar wel werk is, al dan niet met behulp van scholing of training om te voldoen aan gevraagde kwalificaties.

beleid gericht op mismatch zal zeer beperkt resultaat hebben

De onderzoekers concluderen dat de economische schok veroorzaakt door de Grote Recessie alle sectoren tegelijk heeft geraakt. Dat doet de vraag rijzen over de effectiviteit van het stimuleren van de transacties op de arbeidsmarkt en scholing op grote schaal. Maximaal een zevende (dertien procent) van de werkloosheid in 2014 hangt samen met mismatch tussen sectoren. De werkgelegenheidsgroei, ook binnen specifieke sectoren zoals de ICT, is te klein om de gestegen werkloosheid te kunnen accommoderen.

“Hoewel structureel beleid om arbeidsmarktfricties te beperken uiteraard waardevol kan zijn, roepen onze uitkomsten wel de vraag op of, gegeven de huidige arbeidsmarktsituatie, deze aanpak het meest effectief is”, aldus de onderzoekers.

Download het rapport