Schaduwarbeidsmarkt

Melba / 30.04.2015

Bijstandsontvangers verplichten tot een tegenprestatie werkt contraproductief. De zogenaamde tegenprestatie leidt gemakkelijk tot schaduwarbeid. Bovendien vergroot verplicht vrijwillig werken de afstand tot de arbeidsmarkt ook nog. Dat concludeert socioloog Thomas Kampen. “Er ontstaat een schaduwarbeidsmarkt gerund door ‘gratis’ werknemers.”

Sinds januari 2015 mogen gemeenten bijstandsontvangers verplichten een tegenprestatie te leveren voor hun uitkering. Thomas Kampen onderzocht al eerder wat de effecten zijn van vrijwilligerswerk op bijstandsontvangers door in een aantal grote gemeenten, dat al sinds 2007 tegen prestatiebeleid voert, met bijstandsontvangers te praten. Dat resulteerde eind 2014 in het promotieonderzoek ‘Verplicht vrijwilligerswerk: de ervaringen van bijstandscliënten met een tegenprestatie voor hun uitkering’.

Niets mis mee

Op zich is met het leveren van een tegenprestatie niets mis, vindt Kampen. Mits het aansluit op de wensen van bijstandscliënten, perspectief op werk biedt en geen regulier werk verdringt. Maar wat je nu ziet, zegt hij, is dat mensen veel langer in vrijwillige functies zitten.

“Kijk niet alleen naar de werkloze”

“Zonder perspectief op een echte baan en ook nog eens in functies die betaalde banen verdringen. Daardoor creëer je een soort schaduwarbeidsmarkt. Dat zie je in tal van sectoren, zoals in de zorg. Vrijwilligers gaan aan het werk met behoud van uitkering, vaste medewerkers worden ontslagen. De tegenprestatie is niet bedoeld als re-integratietraject, maar als tegenprestatie op zich”

Vluchtheuvel

Volgens de overheid, zowel op landelijk als gemeentelijk niveau, zou deelnemen aan vrijwilligersactiviteiten de afstand tot de arbeidsmarkt verkleinen en bijdragen aan het verantwoordelijk maken van bijstandsontvangers. En leiden tot een reguliere baan.
“Dat blijkt dus niet het geval. Bijstandscliënten die vrijwilligerswerk doen vinden zelden een betaalde baan”, concludeert Thomas Kampen. Ondanks de hoopvolle vergezichten die klantmanagers van de sociale dienst schetsen.

“Het ontbreekt aan langetermijndenken.”

“Het ontbreekt namelijk vaak aan een volgende stap in de begeleiding en bemiddeling. “De bijstandsgerechtigde gaat zich, bij gebrek aan perspectief op de reguliere arbeidsmarkt, identificeren met het vrijwilligerswerk. Het als een vluchtheuvel zien. En een manier om van het stigma af te komen.”

Perverse gevolgen

Uit de ervaringen van bijstandsgerechtigden die bij het FNVmeldpunt Stop Werken Zonder Loon hun verhaal deden, blijkt dat veel mensen het onrechtvaardig vinden ‘gratis’ te werken zonder perspectief, last hebben van de altijd dreigende sancties en het vernederend vinden als lui en structuurloos te worden weggezet. Kampen: “Het zijn perverse gevolgen van alle verschillende regelingen die gemeenten hanteren. Wantrouwen ten aanzien van de uitkeringsgerechtigde overheerst. Terwijl de meeste mensen zich nuttig willen maken. Er is geen plan, geen idee. Als mensen maar actief zijn, is de klantmanager blij. Maar waar wil je naar toe met al die trajecten? Het ontbreekt aan langetermijndenken.”

“Er is geen plan, geen idee”

Volgens Kampen zou de overheid mensen gericht moeten helpen om terug te komen op de arbeidsmarkt. Niet met standaardpakketten en repressie, maar met hulp op maat.
“Ik voorspel dat de tegenprestatie in deze vorm geen lang leven is beschoren. Werken zonder loon is geen goed idee. We moeten naar een bewustzijn dat werkloosheid een probleem van het collectief is, niet van het individu. Kijk niet alleen naar de werkloze, maar naar de werkloosheid als gegeven op de huidige arbeidsmarkt.”

Thomas Kampen onderzocht vrijwilligerswerk met uitkering: “Het ontbreekt aan langetermijndenken.”

Bron: FNV

We gebruiken onder andere analytische cookies om ons websiteverkeer geanonimiseerd te analyseren, zodat we functionaliteit en effectiviteit kunnen aanpassen.
Meer informatie over de verwerkte gegevens kunt u lezen in onze privacybeleid.

[X] Ik ga akkoord met bovengenoemd privacybeleid